Қазақбай Қожабергенұлы – Шыбарайғыр руы тарихында ерекше орын алатын, тегі мен тағдыры арқылы ел жадында сақталған тарихи тұлғалардың бірі. Шежіре деректерге сүйенсек, жоңғар заманында Әмірсананың (Қожаберген батырдың жандосы) басына ауыр күн туып, жан сауғалап қашқан кезінде өзінің Мұлтар (немесе Мұнтыр) атты баласын Қожабергенге аманат етіп қалдырған. Қожаберген бұл баланы өз перзентіндей («Перзентіндей» — өз баласындай көріп, сондай жақын, аялап, қамқорлап қарау.) қабылдап, үшінші әйелі Жүзік арқылы бағып-қағып өсіреді.

Қожабергеннің Жүзік атты әйелінен Шындәулет, Жандәулет, Рыстанбек, Бөгенбай, Меңдібай, Кенжебай атты алты ұл дүниеге келген. Ал Әмірсананың баласы Мұлтар жетінші ұл ретінде саналып, өзгелерден бөлектеніп, өгейсітпеу мақсатында оған «Қазақбай» деген ат беріледі.

Қазақбайдан Қосан, Жанбол, Бибол атты үш ұл тараған. Кейін олардың ұрпақтары көбейіп, үлкен әулетке айналды. Шежіре деректерде бұл әулет шыбарайғыр руы ішіндегі әйел атымен аталатын Жүзік руынан тарайтыны көрсетіледі. Бүгінде Қазақбай Қожабергенұлының ұрпақтары Моңғолияда Баян-Өлгей аймағында, Қытайда Алтай өңірінде және Қазақстан жерінде өмір сүріп, ата-баба тарихын жалғастырып келеді.

 

Қорытынды: Қазақбай Қожабергенұлының өмір жолы мен тегі қазақ қоғамындағы аманат, бауырмалдық, адамгершілік ұғымдарының айқын көрінісі болып саналады. Жоңғар шапқыншылығы кезеңінде ел басына күн туған заманда Қожаберген батырдың Әмірсананың баласын өз баласындай қабылдауы – сол дәуірдегі ерлерге тән биік жауапкершілікті көрсетеді.

Қазақбай Қожабергенұлы
Tagged on: